Làm Gì Khi Có Động Đất: Trong Lúc Rung, Sau Đó và Đêm Tiếp Theo
▶ CHƠI MIỄN PHÍ NGAYKhông cần tải · Điện thoại hoặc máy tính · 3–4 phút mỗi lượtPhần lớn thương tích do động đất không đến từ việc nhà sập — mà đến từ đồ vật rơi, đổ và kính vỡ. Vì thế lời khuyên chính thức rất đơn giản. Cẩm nang ứng phó động đất của Hàn Quốc, Ready.gov và Great ShakeOut đều nói cùng một điều: khi đang rung, hãy tự bảo vệ dưới một chiếc bàn chắc chắn; khi hết rung, đi cầu thang bộ ra ngoài và di chuyển đến nơi trống trải. Cẩm nang này đi qua từng bước theo đúng thứ tự bạn sẽ trải qua, kèm lý do và nguồn.
- Khi rung: chui xuống gầm bàn và bám chặt một chân bàn. Không có bàn? Lấy gối tựa hoặc túi che đầu và cúi thấp người.
- Đừng chạy ra ngoài khi đang rung. Rung lắc mạnh thường không kéo dài quá 1–2 phút.
- Khi hết rung: tắt điện và gas, mở cửa để giữ lối thoát.
- Khi rời đi: đi cầu thang bộ, không đi thang máy. Ra ngoài, che đầu và tránh xa các tòa nhà.
- Sơ tán đến nơi trống trải như sân trường hay công viên — đừng lái xe.
- Sau đó: sơ cứu và gọi cấp cứu, theo dõi radio và thông báo chính thức, tránh xa các tòa nhà bị hư hại.
1. Khi cảnh báo vang lên
Cục Khí tượng Hàn Quốc (KMA) gửi cảnh báo động đất sớm cho các trận động đất trong nước từ độ lớn 5.0 trở lên. Cảnh báo sớm có thể cho bạn vài giây đến vài chục giây trước khi rung lắc mạnh — nhưng ở gần tâm chấn, rung lắc có thể đến cùng lúc với cảnh báo, thậm chí đến trước.
- Bảo vệ bản thân trước, kiểm tra sau. Những giây bạn dành để tìm tin tức chính là những giây bạn cần để chui xuống gầm bàn.
- Chui xuống gầm bàn ở chỗ tránh xa cửa sổ, cửa kính, kệ sách, đèn và đồ đạc cao.
- Đừng dùng mấy giây đó để lao ra cầu thang hay thang máy. Khi rung lắc bắt đầu, bạn sẽ ngã ngay tại chỗ.
2. Trong lúc rung
Cẩm nang của chính phủ Hàn Quốc nói: chui xuống gầm bàn để bảo vệ bản thân và bám chặt chân bàn. Nếu không có gì để chui xuống, hãy che đầu bằng gối tựa hoặc túi và cúi thấp người. Điều này giống với Cúi xuống, Che chắn, Bám chặt (Drop, Cover, and Hold On) mà Ready.gov và các cuộc diễn tập ShakeOut quốc tế khuyến nghị.
- Đừng chạy. Rung lắc mạnh thường không kéo dài quá một hai phút. Di chuyển trên sàn đang rung là lúc người ta ngã và bị đồ vật rơi trúng.
- Ở tầng cao, rung lắc mạnh hơn và lâu hơn. Trong nhà cao tầng, hãy coi chừng đồ vật trượt hoặc rơi.
- Tránh xa cửa sổ và kính. Kính vỡ là nguyên nhân chính gây thương tích khi động đất.
- Đừng cố đỡ đồ đạc đang đổ. Cứu kệ sách hay laptop là lúc người ta bị đè.
- Nếu bạn đang ở trên giường, Ready.gov khuyên nên ở yên đó và dùng gối che đầu và cổ thay vì đứng dậy đi lại.
3. Khi hết rung
Đây là lúc di chuyển — nhanh nhưng bình tĩnh, vì dư chấn có thể đến bất cứ lúc nào.
- Tắt điện và gas. Hỏa hoạn sau động đất thường bắt nguồn từ gas và điện.
- Mở cửa để giữ lối thoát. Nếu tòa nhà bị vặn xoắn, cửa có thể kẹt và nhốt bạn bên trong.
- Coi chừng kính vỡ. Hãy mang giày thay vì đi chân trần hay đi dép lê.
- Đi cầu thang bộ, không đi thang máy, và ra ngoài ngay. Dư chấn hoặc mất điện có thể khiến thang máy dừng lại khi bạn đang ở trong.
- Nếu đang ở trong thang máy, hãy bấm hết các nút tầng và ra ở tầng đầu tiên mở cửa. Nếu bị kẹt, gọi cứu hộ bằng bộ đàm khẩn cấp. Đừng cạy cửa.
4. Ở bên ngoài và trên đường đến điểm sơ tán
- Lấy túi hoặc tay che đầu và giữ khoảng cách với các tòa nhà. Biển hiệu, kính, tấm ốp mặt tiền và tường có thể rơi, vì vậy đừng đi sát mặt tiền cửa hàng.
- Sơ tán đến không gian trống trải như sân trường và công viên. Ở Hàn Quốc, chính quyền địa phương chỉ định các điểm sơ tán động đất ngoài trời (chủ yếu là sân trường và công viên); bạn có thể tra cứu trước trên cổng thông tin an toàn thiên tai quốc gia hoặc ứng dụng "Safety Didimdol". Ở nơi khác, hãy xem trang web khẩn cấp của thành phố bạn.
- Đừng lái xe. Đường kẹt sẽ chặn xe cứu hộ, và bạn có thể đang ở trên cầu hoặc cầu vượt khi dư chấn ập đến.
- Trung tâm thương mại ngầm và ngõ hẹp không phải nơi trống trải. Người đổ dồn về đông và có rất nhiều thứ trên đầu có thể rơi xuống.
5. Tùy vào nơi bạn đang ở
- Đang lái xe: Bật đèn cảnh báo nguy hiểm, giảm tốc từ từ và tấp vào lề đường, rồi nghe radio. Nếu rời xe, hãy để chìa khóa trong xe và không khóa cửa để lực lượng cứu hộ có thể di chuyển xe.
- Trên tàu điện ngầm hoặc tàu hỏa: Bám chặt tay nắm hoặc cột; khi tàu dừng, làm theo thông báo và nhân viên. Đừng cố mở cửa hay leo xuống đường ray.
- Trong trung tâm thương mại hoặc siêu thị: Tránh xa kệ hàng và tủ trưng bày, che đầu cạnh một cây cột, và ra ngoài theo hướng dẫn khi hết rung.
- Ở trường học: Chui xuống gầm bàn và bám chặt chân bàn; khi hết rung, theo thầy cô ra sân.
- Ở bờ biển: Nếu có cảnh báo hoặc khuyến cáo sóng thần, hãy rời xa bờ biển lên chỗ cao. Cơ quan Khí tượng Nhật Bản khuyên rằng nếu bạn cảm thấy rung lắc mạnh — hoặc rung nhẹ nhưng kéo dài — khi ở gần bờ biển, hãy lên chỗ cao ngay mà không chờ cảnh báo. Đừng quay lại cho đến khi cảnh báo được dỡ bỏ.
- Trên sườn dốc và ở vùng núi: Tránh xa vách đá và sườn dốc có thể xảy ra sạt lở đất hoặc đá lở.
6. Sau khi sơ tán
- Kiểm tra thương tích, cùng những người xung quanh sơ cứu, rồi gọi dịch vụ cấp cứu (119 ở Hàn Quốc). Nếu có người bị kẹt dưới đống đổ nát, hãy báo chính xác vị trí và tình hình thay vì dùng tay không đào bới.
- Làm theo thông tin đáng tin cậy — radio và thông báo chính thức của cơ quan nhà nước. Tin đồn trong nhóm chat kiểu "đêm nay sẽ có trận lớn hơn" lan nhanh hơn sự thật. Chỉ tin vào thông báo chính thức về những gì sắp tới.
- Dư chấn có thể xảy ra, vì vậy đừng vào những tòa nhà có thể sập. Vài phút quay vào lấy túi là một trong những lúc nguy hiểm nhất. Hãy chờ kiểm tra an toàn.
- Nếu ngửi thấy mùi gas, đừng châm lửa hay bật công tắc — hãy rời xa và báo cáo.
- Nhắn tin, đừng gọi. Mạng thoại bị nghẽn khi có thảm họa; tin nhắn ngắn dễ đi hơn. Hãy tiết kiệm pin điện thoại.
7. Những lầm tưởng phổ biến
- "Chạy ra ngoài ngay khi bắt đầu rung." Sai. Hãy tự bảo vệ trong lúc rung, rồi đi cầu thang bộ ra ngoài khi hết rung.
- "Đứng ở khung cửa là an toàn nhất." Ready.gov và ShakeOut lưu ý rằng ở các tòa nhà hiện đại, khung cửa không chắc chắn hơn chỗ khác và cánh cửa đung đưa có thể gây thương tích; thay vào đó hãy chui xuống gầm bàn.
- "'Tam giác sự sống' — cuộn người cạnh một vật lớn." Đây không phải hướng dẫn chính thức. Lời khuyên chính thức ở Hàn Quốc và các nước khác là trú dưới gầm bàn.
- "Dưới lòng đất an toàn hơn." Điểm sơ tán động đất là không gian ngoài trời trống trải, không có gì trên đầu có thể rơi xuống bạn.
Nên làm gì trước khi xảy ra động đất
- Cố định kệ sách, tủ lạnh và đồ đạc cao vào tường, để đồ nặng ở chỗ thấp.
- Chọn sẵn chỗ trú dưới gầm bàn ở nhà và ở nơi làm việc.
- Tra cứu trước điểm sơ tán động đất gần nhất. Thành phố Busan cũng kêu gọi người dân nắm trước cẩm nang ứng phó và các điểm sơ tán ngoài trời.
- Thống nhất với gia đình nơi gặp nhau và cách liên lạc (bằng tin nhắn).
Dự trữ đồ dùng cho ít nhất ba ngày
Sau một trận động đất lớn, điện, nước, gas và điện thoại có thể bị gián đoạn nhiều ngày và cửa hàng có thể đóng cửa. Vào tháng 10 năm 2026, chính phủ Nhật Bản (cùng với việc ra mắt Cơ quan Quản lý Thiên tai mới) và chính phủ Anh (chiến dịch Be Ready) đều nhắc lại lời khuyên rằng mỗi gia đình nên dự trữ nước và thực phẩm cho ít nhất ba ngày — tốt nhất là một tuần. Cổng thông tin an toàn thiên tai quốc gia Hàn Quốc cũng khuyến nghị tương tự.
- Nước: khoảng 3 lít mỗi người mỗi ngày × ít nhất 3 ngày.
- Thực phẩm: những thứ ăn được mà không cần nấu — đồ hộp, cơm ăn liền, thanh năng lượng, bánh quy giòn.
- Nhà vệ sinh di động, túi ni lông, khăn ướt: những thứ bạn thiếu đầu tiên khi mất nước.
- Đèn pin, sạc dự phòng, radio chạy pin, pin dự phòng: nghe được thông báo chính thức là quan trọng nhất.
- Giày chắc chắn, găng tay, thuốc cơ bản, khẩu trang, một ít tiền mặt, bản sao giấy tờ tùy thân.
Không cần mua tích trữ hoảng loạn. Mỗi lần đi chợ hãy mua thêm một chút, dùng đến đâu bổ sung đến đó (dự trữ xoay vòng).
Luyện tập trong game mô phỏng
Đọc một danh sách thì dễ. Nhớ được nó khi mọi chiếc điện thoại cùng réo lên và sàn nhà bắt đầu cuộn sóng thì không. Động Đất Busan: 40 Giây Rung Chuyển là game trình duyệt miễn phí, nơi bạn đưa ra những quyết định này trong vài giây, từ một phòng họp tầng 19 ở Busan (trận động đất, công ty và tòa nhà đều là hư cấu). Xem hướng dẫn game.
Nguồn tham khảo
- Bộ Nội vụ và An toàn Hàn Quốc, Cẩm nang ứng phó động đất cho người dân (đăng trên dịch vụ thông tin động đất của KMA) · hướng dẫn cho nhà cao tầng
- Cổng thông tin an toàn thiên tai quốc gia Hàn Quốc (Safekorea) · ứng dụng Safety Didimdol (tìm nơi trú ẩn, đồ dùng khẩn cấp)
- Cục Khí tượng Hàn Quốc, cảnh báo động đất sớm
- Thành phố Busan, các điểm sơ tán động đất ngoài trời · chiến dịch Tuần lễ An toàn Động đất
- Cổng thông tin An toàn Động đất của Chính quyền Thành phố Seoul (thang máy, tàu điện ngầm, lái xe, bờ biển)
- Cơ quan Phòng cháy Chữa cháy Quốc gia Hàn Quốc, báo 119 và sơ cứu
- Cơ quan Khí tượng Nhật Bản, hướng dẫn sơ tán sóng thần · Văn phòng Nội các Nhật Bản, quản lý thiên tai
- Ready.gov “Earthquakes” · Great ShakeOut “Drop, Cover, and Hold On”
Trang này là thông tin giáo dục chung, không phải hướng dẫn khẩn cấp chính thức. Trong tình huống khẩn cấp thật, hãy làm theo chỉ dẫn của chính quyền trung ương và địa phương.
Câu hỏi thường gặp
Việc đầu tiên cần làm khi có động đất là gì?
Trong lúc rung, hãy chui xuống gầm bàn, bám chặt một chân bàn và bảo vệ bản thân. Nếu không có bàn, lấy gối tựa hoặc túi che đầu và cúi thấp người.
Có nên chạy ra ngoài khi bắt đầu rung không?
Không. Di chuyển khi đang rung khiến bạn dễ ngã hoặc bị đồ vật rơi trúng. Rung lắc mạnh thường không kéo dài quá một hai phút — hãy chờ đến khi hết rung rồi đi cầu thang bộ ra ngoài.
Cần làm gì khi hết rung?
Tắt điện và gas, mở cửa để giữ lối thoát, rồi đi cầu thang bộ (không đi thang máy) và sơ tán đến nơi trống trải như sân trường hay công viên.
Nếu đang ở trong thang máy khi có động đất thì sao?
Bấm hết các nút tầng, ra ở tầng đầu tiên mở cửa và đi cầu thang bộ. Nếu bị kẹt, gọi cứu hộ bằng bộ đàm khẩn cấp và đừng cố mở cửa.
Ở nhà cao tầng có gì khác không?
Ở các tầng trên, rung lắc mạnh hơn và kéo dài hơn. Hãy trú dưới gầm bàn, tránh xa đồ đạc và vật dụng có thể trượt hoặc rơi, và đừng dùng thang máy kể cả khi đã hết rung.
Nếu đang lái xe thì sao?
Bật đèn cảnh báo nguy hiểm, giảm tốc từ từ, tấp vào lề đường và nghe radio. Nếu rời xe, hãy để chìa khóa trong xe và không khóa cửa.
Nếu đang ở bãi biển thì sao?
Nếu có cảnh báo hoặc khuyến cáo sóng thần, hãy rời xa bờ biển lên chỗ cao. Nếu cảm thấy rung lắc mạnh khi ở bờ biển, hãy lên chỗ cao ngay mà không chờ cảnh báo, và đừng quay lại cho đến khi cảnh báo được dỡ bỏ.
Tìm điểm sơ tán động đất ở đâu?
Ở Hàn Quốc, hãy tra cứu điểm sơ tán động đất ngoài trời gần nhất (thường là sân trường hoặc công viên) trên cổng thông tin an toàn thiên tai quốc gia hoặc ứng dụng Safety Didimdol. Ở nơi khác, hãy xem trang web quản lý khẩn cấp của thành phố hoặc quốc gia bạn. Hãy làm việc này trước khi cần đến.